ลูกโมโห อาละวาด ทำอย่างไรดี? สาเหตุที่เด็ก 2–6 ปีขี้โมโห และ 6 วิธีรับมือ
ขนมปังกรอบหักก็ร้องไห้ ไม่ได้เล่นต่อก็กรีดร้อง อยู่ในห้างก็ลงไปนอนดิ้นกับพื้น... ถ้าช่วงนี้ลูกของคุณอารมณ์ร้อนเป็นพิเศษ ลองหายใจลึก ๆ ก่อนนะคะ การอาละวาดเป็นเรื่องปกติของการเติบโต พบมากที่สุดช่วง 2–3 ปี และหลัง 4 ขวบมักจะค่อย ๆ ลดลง ไม่ได้แปลว่าลูกนิสัยเสีย และไม่ได้แปลว่าคุณเลี้ยงลูกไม่ดี

บทความนี้รวบรวมสาเหตุที่ลูกอาละวาด สิ่งที่พ่อแม่ทำได้ทั้งตอนนั้นและหลังจากนั้น พร้อมนิทานที่ช่วยให้ลูกรู้จักความโกรธ
ทำไมลูกถึงอาละวาด?
- ยังพูดไม่เป็น: ในใจลูกมีความรู้สึกมากมาย แต่ยังมีคำไม่พอ พอพูดไม่ออกก็เลยแสดงออกด้วยการร้องไห้ ตะโกน หรือกระทืบเท้า
- ความสามารถในการคุมอารมณ์ยังพัฒนาอยู่: ผู้ใหญ่เวลาโกรธจะอดทนไว้ก่อน แต่ความสามารถในการควบคุมอารมณ์ของเด็กยังค่อย ๆ พัฒนาอยู่ พออารมณ์มาแล้วก็หยุดยาก
- อยากตัดสินใจเอง: ลูกเริ่มมีความคิดเป็นของตัวเองมากขึ้น พอเรื่องต่าง ๆ ไม่เป็นไปอย่างที่ต้องการ ก็ระเบิดออกมาได้ง่าย
- ร่างกายไม่พร้อม: หิว ง่วง เหนื่อยเกินไป หรือไม่สบาย ล้วนทำให้ลูกใจร้อนขึ้น
- สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไป: เพิ่งเข้าอนุบาล มีน้องใหม่ในบ้าน หรือกิจวัตรประจำวันถูกรบกวน ความเครียดเหล่านี้อาจแสดงออกมาเป็นอารมณ์ฉุนเฉียวได้
พ่อแม่ทำอะไรได้บ้าง? 6 วิธีรับมือ
1. ผู้ใหญ่ตั้งสติก่อน
ตอนที่ลูกอารมณ์ระเบิด สิ่งที่ลูกต้องการที่สุดคือผู้ใหญ่ที่ใจเย็น ให้ตัวเองช้าลงและพูดเสียงเบาลง ถ้าผู้ใหญ่ตะโกนตาม ลูกมักจะยิ่งพลุ่งพล่านมากขึ้น
2. ดูแลความปลอดภัยก่อน แล้วค่อยจัดการอารมณ์
ถ้าลูกกำลังขว้างของ ตีคนอื่น หรืออาจชนจนบาดเจ็บ ให้เอาของอันตรายออกไปก่อน แล้วพาลูกไปอยู่ในที่ปลอดภัย ไม่ต้องรีบสอนหรืออธิบายเหตุผล เพราะตอนอารมณ์ขึ้นถึงจุดสูงสุด ลูกฟังไม่เข้าหูหรอก
3. ช่วยลูกพูดความรู้สึกออกมา
ใช้คำง่าย ๆ พูดแทนลูก เช่น "หนูโกรธมากเลย เพราะตัวต่อล้ม" "หนูยังอยากเล่นอยู่ ยังไม่อยากกลับบ้านใช่ไหม" เมื่อมีคนพูดตรงใจ ลูกจะรู้สึกว่ามีคนเข้าใจ และค่อย ๆ เรียนรู้ที่จะใช้คำพูดแทนการร้องไห้
4. รับฟังอารมณ์ แต่กติกาไม่เปลี่ยน
ทุกความรู้สึกเกิดขึ้นได้ แต่พฤติกรรมต้องมีขอบเขต พูดได้ว่า "หนูโกรธได้ แต่ตีคนอื่นไม่ได้" คิดให้ดีก่อนจะพูดคำว่า "ไม่" และเมื่อพูดไปแล้ว ถ้าลูกร้องอาละวาดเพราะอยากได้อะไรสักอย่าง ให้ยืนยันการตัดสินใจเดิมอย่างอ่อนโยน อย่ายอมเพราะลูกร้องเสียงดัง ไม่อย่างนั้นลูกจะเรียนรู้ว่า "ยิ่งโวยวายมาก ยิ่งได้ผล"
5. รอให้สงบแล้วค่อยคุยกัน
รอจนลูกสงบลง กอดลูกสักที แล้วค่อยคุยสั้น ๆ ว่าเมื่อกี้เกิดอะไรขึ้น และครั้งหน้าถ้าโกรธจะทำอย่างไรได้บ้าง ตอนนี้แหละที่ลูกจะฟังเข้าใจ และยอมช่วยกันคิดหาทางออกมากขึ้น
6. ฝึก "วิธีทำใจให้สงบ" ในชีวิตประจำวัน
ตอนที่อารมณ์ดี ๆ ลองฝึกไปด้วยกันกับลูก เช่น หายใจลึก ๆ นับถึงห้า กอดตุ๊กตา หรือไปนั่งที่มุมสงบสักพัก และยังลดสถานการณ์ที่ทำให้ลูกระเบิดอารมณ์ได้ง่าย เช่น กินอะไรรองท้องก่อนออกจากบ้าน หรือบอกล่วงหน้าก่อนกลับว่า "เล่นอีกรอบเดียวแล้วกลับบ้านนะ"
นิทานสำหรับเด็กที่โมโหบ่อย
การได้เห็น "หน้าตาของความโกรธ" ผ่านนิทาน ช่วยให้ลูกพูดความรู้สึกของตัวเองออกมาได้ง่ายขึ้น และเรียนรู้ว่าเวลาโกรธจะทำอะไรได้บ้าง:
- ภูเขาไฟน้อยขี้โมโห (2~3 ปี): ความโกรธเหมือนภูเขาไฟระเบิด ฟู่ เป่าให้ไฟเล็กลง
- พยากรณ์อากาศในใจ (2~3 ปี): ความรู้สึกของเสี่ยวฉิงเหมือนอากาศ สุขใจเป็นดวงอาทิตย์ เศร้าฝนก็ตก โกรธฟ้าก็ร้อง แล้วมีคนอยู่เป็นเพื่อนรอให้ฟ้าสดใส
- ท้องเมฆดำของกิ้งก่าคาเมเลียน (3~4 ปี): เวลาโกรธท้องกลายเป็นเมฆดำ เรียนรู้ที่จะหยุดก่อน
- หุ่นยนต์ร้อนเกินไปแล้ว (3~4 ปี): หุ่นยนต์น้อยโกรธแล้วร้อนจนควันออก เรียนรู้การกดปุ่มระบายความร้อน หายใจลึกและนับถึงห้า
- เครื่องวัดอุณหภูมิอารมณ์ (3~4 ปี): จากสงบจนโกรธสุด ๆ ใช้สีบนเครื่องวัดอุณหภูมิบอกออกมา
- เวลาโกรธ ฉันทำได้… (5~6 ปี): หมุนวงล้อเลือกสิ่งที่ทำได้และทำไม่ได้เมื่อโกรธ
ดูนิทานเพิ่มเติมได้ในหมวด "โกรธ" และ "รู้จักและบอกชื่ออารมณ์"
คำถามที่พบบ่อย
ลูกร้องไห้อาละวาดนอกบ้าน ควรยอมตามใจทันทีไหม?
ไม่แนะนำให้ยอมในสิ่งที่ตอนแรกไม่อนุญาต เพียงเพื่อให้ลูกหยุดร้อง ให้พาลูกไปที่ที่คนน้อยกว่าก่อน อยู่เป็นเพื่อนรอให้อารมณ์ผ่านไป แล้วค่อยยืนยันการตัดสินใจเดิมอย่างอ่อนโยน
ตอนลูกอาละวาด ปล่อยไว้ไม่สนใจได้ไหม?
ไม่ตอบสนองต่อคำเรียกร้องที่ไม่มีเหตุผลได้ แต่อย่าทำให้ลูกรู้สึกว่าถูกทิ้ง อยู่ใกล้ ๆ ให้ลูกรู้ว่า "แม่/พ่ออยู่ตรงนี้นะ รอให้หนูดีขึ้นแล้วเราค่อยคุยกัน" และคอยดูเรื่องความปลอดภัยไปด้วย แต่ถ้าลูกตี กัด หรือขว้างของ จะปล่อยไว้ไม่ได้ ต้องห้ามทันทีอย่างอ่อนโยน
อาละวาดแค่ไหนถึงควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ?
โดยทั่วไป การอาละวาดจะค่อย ๆ ลดลงเมื่อลูกพูดได้มากขึ้นและควบคุมตัวเองได้ดีขึ้น ถ้าลูกอาละวาดบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ นานขึ้นเรื่อย ๆ ทำร้ายตัวเองหรือคนอื่นบ่อย เป็นแบบนี้ทั้งที่บ้านและที่โรงเรียน หรือเริ่มกระทบการไปโรงเรียนและชีวิตของคนในครอบครัว ลองปรึกษากุมารแพทย์หรือจิตแพทย์เด็ก การไปพบแพทย์ไม่ใช่การตีตราลูก แต่คือการมีอีกคนมาช่วย
แหล่งอ้างอิง
รอให้ใจกลับมาสดใส แล้วมาอ่านนิทานด้วยกันสักเล่ม กอดนิทานมีนิทานภาพกว่า 600 เล่ม แบ่งตามวัยสำหรับเด็ก 2–6 ปี เลือกเรื่องให้เหมาะกับสิ่งที่ลูกกำลังเผชิญอยู่ได้เลย





