Masal Kucağı

Çocuk Paylaşmıyor, Oyuncak Kapıyor mu? 2–6 Yaşta Paylaşmayı ve Sırayla Oynamayı Öğretmenin 6 Yolu

"Bu benim!" "Önce ben aldım!" Arkadaşı eve oynamaya geliyor, ama çocuğunuz oyuncağına sıkıca sarılıp bırakmıyor ya da başkasının elinde bir şey görür görmez kapmaya mı çalışıyor? Hemen endişelenmeyin: 2–3 yaşındaki çocukların paylaşmak istememesi çok yaygındır, 4–6 yaşındakiler de hâlâ yavaş yavaş pratik yapıyor. Paylaşmak, zamanla öğrenilen bir beceridir.

Paylaşmıyor, Kapışıyor mu? — Paylaşmayı ve sırayı öğreten 6 yol

Bu yazıda çocukların neden paylaşmak istemediğini, anne babaların bunu nasıl öğretebileceğini ve çocuğunuzla birlikte okuyabileceğiniz birkaç paylaşma kitabını bir araya getirdik.

Çocuk neden paylaşmak istemez?

  • "Benim" kavramı yeni oluşuyor: Yaklaşık 2 yaş civarında çocuk "bu benim eşyam" diye düşünmeye başlar. Kendi eşyasını korumak, kendini tanımanın bir parçasıdır.
  • Başkasının yerine kendini koymak hâlâ zor: Çocuk "başkalarının da duyguları var" fikrini daha yeni öğreniyor. Yaşı ne kadar küçükse, bir şeyi çok istediği anda arkadaşının ne hissettiğini düşünmesi o kadar zordur.
  • Henüz zaman kavramı yok: Çocuğa göre "ödünç vermek", sanki "kaybolmak" demektir; birazdan geri alacağını bilmez.
  • İstediğini hemen istiyor: Beklemek sabır ister ve bu da okul öncesi çocukların üzerinde çalıştığı bir şeydir.
  • Çok sevdiği şeyler: Her çocuğun kıyamadığı hazineleri vardır; tıpkı yetişkinlerin de telefonlarını herkese vermek istememesi gibi.

Anne babalar ne yapabilir? 6 yol

1. Önce "sırayla" oynamayı öğretin, hemen "vermesini" beklemeyin

Küçük çocuklar için "bir sen, bir ben" fikri, "başkasına vermek"ten daha kolay anlaşılır. "Bu turu bitirince sıra kardeşinde" diyebilirsiniz; böylece çocuk oyuncağın ona geri döneceğini bilir.

2. Beklemeyi gözle görülür hâle getirin

Çocuğun zaman kavramı olmadığı için saymayı, kum saatini, zamanlayıcıyı ya da "kaydıraktan üç kez kayınca sıra değişiyor" gibi kuralları kullanabilirsiniz. Sonunu görebildiğinde beklemek o kadar zor gelmez.

3. Çocuğunuzun hazinelerine saygı gösterin

Arkadaşı gelmeden önce çocuğunuzun en çok kıyamadığı bir iki eşyayı kaldırmasına izin verin, diğer oyuncakları birlikte oynamak için çıkarın. Duygularına saygı gösterildiğini hisseden çocuk, diğer eşyalarını paylaşmaya daha istekli olur.

4. Kapışma olduğunda önce yetişkin durumu durdursun

Çocuk bir oyuncağı kaptığında ya da oyuncağı elinden alındığında, önce onun seviyesine eğilip durumu durdurun ve iki tarafın duygularını dile getirin: "Arabayla oynamayı çok istiyorsun, kardeşin de hâlâ onunla oynuyor." Sonra çocuğa bunu sözle ifade etmeyi öğretin: "Sıra bende olabilir mi?" "Daha oynuyorum, birazdan veririm."

5. Yetişkinler örnek olsun

Çocuklar taklit etmekte çok iyidir. Anne babalar günlük hayatta örnek olabilir: "Bisküvimin yarısını sana vereyim." "Asansör düğmesine sırayla basalım." Evde top atmak, blokları üst üste dizmek gibi sıra gerektiren oyunları sık sık oynayın; çocuk oyun içinde pratik yapar.

6. Gördüğünüzde açık açık övün

Çocuğunuz kendiliğinden sırayla oynadığında ya da paylaştığında bunu açıkça söyleyin: "Az önce kardeşinin önce oynamasına izin verdin, çok mutlu oldu." Paylaşmanın getirdiği güzel duyguyu hissettirmek, sürekli bunu talep etmekten daha etkilidir.

Paylaşmayı öğrenmek için kitaplar

Hikâyelerde "sırayla" oynamanın ve "paylaşmanın" nasıl olduğunu görmek, çocuğun bir dahaki sefere ne diyebileceğini bilmesine yardımcı olur:

  • Küçük Dinozor Paylaşmayı Öğreniyor (2–3 yaş): Küçük Tyrannosaurus topu bırakmıyor. Sonunda ‘Bir sen, bir ben’ demeyi öğreniyor.
  • Şimdi senin sıran (2–3 yaş): Salıncakta ona kadar sayınca sıra diğerine geçer.
  • Ahtapotun sekiz kolu da oynamak istiyor (3–4 yaş): Sekiz kol oyuncaklarla dolunca hiçbir şeyle oynanamaz.
  • Kardeşim Oyuncağımı Kapıyor (3–4 yaş): Kardeşi bloklarını alıp duruyor. Ablası çok kızıyor; ‘Daha oynuyorum, birazdan veririm’ demeyi öğreniyor.
  • Ödünç veriyorum, geri ver (4–5 yaş): Oyuncak ödünç almadan süre belirlenir, geri verirken teşekkür edilir.
  • Dönüşen Robotların Paylaşma Dersi (5–6 yaş): Bütün robotlar yeni tekerleği istiyor. Sırayla kullanıp birlikte onarmayı öğreniyorlar.

Daha fazla kitap için "Paylaşma ve sırayla yapma" konusuna göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Çocuğum paylaşmıyorsa oyuncağı vermeye zorlamalı mıyım?

Oyuncağı doğrudan çocuğun elinden alıp başkasına vermeniz önerilmez; böyle olunca çocuk sırayla oynamayı daha zor öğrenir. Daha iyisi, sırayla oynamayı öğretmek, süreyi önceden konuşmak ve oyuncağı çocuğun kendisinin vermesini sağlamaktır.

Çocuğum sürekli başkalarının oyuncağını kapıyorsa ne yapmalıyım?

Önce oyuncağı asıl sahibine geri verin, sonra kapan çocuğun o oyuncağı ne kadar istediğini dile getirmesine yardım edin ve ona sözle istemeyi öğretin: "Bana ödünç verir misin?" Diğer çocuk hâlâ oynuyorsa onunla birlikte bekleyin ya da önce başka bir şeyle oynamasını önerin.

Hangi durumda bir uzmana danışmalıyım?

Paylaşma ve sırayla oynama yaşla birlikte yavaş yavaş gelişir; çoğu çocuk 5 yaş civarında oyunlarda sırasını bekler. Çocuğunuz 3 yaşından sonra da diğer çocuklarla nadiren oynuyorsa ya da sık sık başkalarına vurup zarar veriyorsa ve öğretmeni de benzer durumlar gözlemliyorsa, beklemenize gerek yok; önce çocuk doktorunuzla ya da bir çocuk gelişimi uzmanıyla konuşabilirsiniz.

Kaynaklar


Hikâyeyi okuduktan sonra birlikte "sırayla" bir oyun oynayın. Masal Kucağı'nda 2–6 yaş için yaşa göre ayrılmış 600'den fazla resimli kitap var; çocuğunuzun son zamanlarda yaşadıklarına göre hikâye seçebilirsiniz.

Birlikte okunacak resimli kitaplar

İlgili konular

Tüm konular

Bu akşam birlikte bir kitap okuyun

İndirmesi ücretsiz. Telefonlarda ve tabletlerde çalışır.