Cách chọn truyện kể trước khi ngủ cho bé 2–6 tuổi và 6 cách tạo thói quen đi ngủ đơn giản
"Cho con chơi thêm chút nữa!" "Đọc thêm một cuốn nữa đi!" "Con chưa buồn ngủ!" Nếu tối nào cũng phải giằng co với con, bố mẹ đừng vội trách mình: trẻ 2–6 tuổi vốn rất khó tự chuyển từ "chơi" sang "ngủ", các con cần người lớn giúp bắc một cây cầu.

Truyện kể trước khi ngủ chính là một cây cầu rất hữu ích. Bài viết này tổng hợp cách chọn truyện trước khi ngủ, cách tạo thói quen trước giờ ngủ và vài cuốn sách tranh phù hợp để đọc cùng con trước khi tắt đèn.
Vì sao buổi tối con lúc nào cũng không chịu ngủ?
- Chưa biết cách "chậm lại": Khi đang chơi vui, cơ thể và cảm xúc của con vẫn chạy hết tốc lực, cần một khoảng thời gian mới lắng xuống được.
- Không nỡ rời xa bố mẹ: Với nhiều bé, đi ngủ nghĩa là "thời gian bên bố mẹ hôm nay đã hết", nên kéo dài thời gian thật ra là muốn được quấn quýt thêm một chút.
- Không biết tiếp theo sẽ làm gì: Mỗi ngày một trình tự khác nhau thì con dễ mặc cả mãi.
- Trước khi ngủ quá kích thích: Chạy nhảy đuổi bắt, trò chơi gây hưng phấn, video nhiều âm thanh và hình ảnh mạnh đều có thể khiến con khó ngủ hơn.
Bố mẹ có thể làm gì? 6 cách
1. Cố định trình tự, dễ bắt đầu hơn cố định giờ giấc
Trước hết hãy định ra trình tự, ví dụ: tắm, thay đồ ngủ, đánh răng, đọc truyện, chúc ngủ ngon, tắt đèn. Ngày nào cũng làm theo cùng một trình tự, con sẽ biết "đọc truyện xong là đi ngủ", việc giằng co sẽ dần ít đi. Giờ lên giường cũng nên gần giống nhau mỗi ngày, cuối tuần đừng chênh lệch quá nhiều.
2. Chọn truyện trước khi ngủ có nhịp "chậm"
Trước khi ngủ hợp với những câu chuyện nhịp chậm, câu văn lặp lại, kết thúc êm đềm. Những truyện quá kích thích, quá căng thẳng hoặc có nhiều cảnh rượt đuổi, đánh nhau thì để dành đọc ban ngày. Bé nhỏ có thể chọn sách mỗi trang một hai câu, lặp đi lặp lại cùng một câu; bé lớn hơn có thể đọc truyện có nhiều tình tiết hơn nhưng kết thúc nhẹ nhàng.
3. Thỏa thuận trước sẽ đọc mấy cuốn
"Hôm nay mình đọc hai cuốn, đọc xong là tắt đèn nhé." Hãy nói rõ trước khi lên giường, cũng có thể để con tự chọn sách. Khi được quyền lựa chọn, con sẽ sẵn lòng giữ lời hứa hơn. Đọc xong mà con còn đòi, hãy nhẹ nhàng nhưng dứt khoát nói "mai mình đọc tiếp", không cần lần nào cũng thương lượng lại.
4. Đọc đi đọc lại một cuốn cũng không sao
Trẻ thường muốn nghe một cuốn sách rất nhiều lần, điều này rất bình thường. Câu chuyện quen thuộc mang lại cảm giác an toàn, con biết điều gì sắp xảy ra nên dễ thả lỏng hơn. Nếu bố mẹ đọc chán rồi, có thể thay phiên nhau đọc, hoặc để con giúp nói câu tiếp theo.
5. Đọc xong dành một chút "thời gian trò chuyện"
Trước khi tắt đèn, trò chuyện đơn giản vài câu: "Con nghĩ bạn gấu nhỏ ngủ có ngon không?" "Hôm nay điều gì làm con vui nhất?" Không cần gặng hỏi, cũng không cần giảng giải, chỉ để con biết bố mẹ đang lắng nghe. Có những bé sẽ nói ra những điều trong lòng mà ban ngày chưa kể.
6. Trước khi ngủ, làm cho không gian tối và yên tĩnh hơn
Khi đọc truyện, chuyển từ đèn trần sang đèn dịu, hạ giọng và nói chậm lại. Trước khi ngủ nên tránh các trò chơi mạnh và video kích thích. Thông thường nên ngừng xem màn hình 30–60 phút trước khi ngủ; nếu dùng máy tính bảng hoặc điện thoại để đọc sách tranh cùng con, có thể sắp xếp vào phần đầu của trình tự trước khi ngủ, để lại một ngọn đèn dịu trong phòng, giảm độ sáng màn hình và bố mẹ ngồi đọc cùng con. Cuối cùng, trước khi tắt đèn, chuyển sang trò chuyện hoặc hát một bài.
Sách tranh nên đọc cùng con trước khi ngủ
Chọn vài câu chuyện về "chúc ngủ ngon", "chuẩn bị đi ngủ" để con gắn việc đọc sách với việc đi ngủ:
- Chúc Ngủ Ngon, Bàn Chân Nhỏ (2–3 tuổi): Từ ngón chân đến đôi mắt, lần lượt chúc ngủ ngon để cơ thể dần thả lỏng.
- Suỵt, Nhà Sắp Ngủ (2–3 tuổi): Oscar và bố chúc đèn cây, đồng hồ, chậu cây nhỏ ngủ ngon, cuối cùng chỉ còn trăng ở bên cậu.
- Khủng long con chúc ngủ ngon (2–3 tuổi): Khủng long bạo chúa con, khủng long ba sừng con lần lượt đánh răng, uống nước, nằm ngoan và chúc mẹ khủng long ngủ ngon.
- Không muốn ngủ trưa (3–4 tuổi): Lele không muốn ngủ trưa, chơi đến mỏi mắt, cáu kỉnh mới biết cơ thể cần nghỉ.
- Vì sao cần ngủ? (4–5 tuổi): Khi ngủ, các công nhân nhỏ trong cơ thể sửa chữa và sắp xếp để ngày mai mình khỏe khoắn.
- Căn phòng đầu tiên của bé Lửng (4–5 tuổi): Bé Lửng lớn rồi, bố mẹ đào trong hang cho bé một căn phòng nhỏ riêng. Đêm đầu tiên yên tĩnh quá, đêm thứ hai tối quá, đêm thứ ba chiếc giường dường như quá to; bé Lửng phải từng chút một tìm cách để căn phòng của mình cũng trở nên ấm áp.
Xem thêm sách trong chủ đề "Giấc ngủ".
Câu hỏi thường gặp
Con cứ đòi "thêm một cuốn nữa", có nên đồng ý không?
Bố mẹ có thể thỏa thuận trước số cuốn, đọc xong thì tắt đèn đúng như đã hẹn. Nếu con thật sự rất muốn nghe thêm, có thể nói "cuốn này mai mình đọc đầu tiên nhé", để con biết câu chuyện sẽ không mất đi đâu. Thỉnh thoảng nới lỏng cũng không sao, điều quan trọng là hầu hết các buổi tối đều theo cùng một quy tắc.
Đọc truyện trước khi ngủ bao lâu là đủ?
Không cần quá dài. Cả trình tự trước khi ngủ khoảng 30 phút, đọc truyện 10–15 phút, một hai cuốn là đủ. Với trẻ 2–6 tuổi, sự đều đặn và thư thái quan trọng hơn độ dài. Hãy điều chỉnh theo khả năng tập trung và mức độ mệt mỏi của con trong ngày; đọc vui vẻ, đọc xong là ngủ, đó chính là độ dài vừa phải.
Đã có thói quen trước khi ngủ mà con vẫn khó ngủ thì sao?
Thói quen mới cần một chút thời gian, thường phải nhiều đêm liên tiếp mới thấy hiệu quả. Nếu con khó ngủ kéo dài, hay thức giấc giữa đêm, hoặc tinh thần và cảm xúc ban ngày bị ảnh hưởng rõ rệt, bố mẹ nên trao đổi với bác sĩ nhi khoa; nếu liên quan đến lo âu, sợ hãi, cũng có thể tham khảo ý kiến chuyên gia tâm lý trẻ em.
Nếu con thường xuyên ngáy, hoặc khi ngủ có lúc ngừng thở, trông thở rất khó nhọc, cần đưa con đi khám nhi khoa càng sớm càng tốt.
Tài liệu tham khảo
- Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ HealthyChildren.org: Brush, Book, Bed: How to Structure Your Child's Nighttime Routine
- NHS Anh: Sleep and young children
- Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan: Ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử ảnh hưởng đến thị lực trẻ em – Hoạt động ngoài trời, tránh xa thiết bị điện tử! (bằng tiếng Trung)
- Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ HealthyChildren.org: Sleep Apnea in Children: Detection & Treatment
Mỗi tối đọc một cuốn, rồi chúc ngủ ngon. Ôm Sách có hơn 600 cuốn sách tranh cho trẻ 2–6 tuổi, phân theo độ tuổi, bố mẹ có thể chọn truyện phù hợp với tình hình gần đây của con.





